Azərbaycan tarixində elə günlər var ki, onlar yalnız təqvimdə qeyd olunan tarix deyil, xalqın yaddaşına əbədi həkk olunan böyük tarixi hadisələrin rəmzinə çevrilir. 20 Sentyabr da Azərbaycan xalqının dövlətçilik tarixində belə mühüm günlərdən biridir. Dövlət Suverenliyi Günü Azərbaycanın öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini tam bərpa etməsi ilə bağlı tarixi hadisələrin dövlətçilik baxımından əhəmiyyətini ifadə edir.
Azərbaycanın müstəqilliyinin ilk illərində qarşılaşdığı ən ciddi problemlərdən biri ölkənin ərazi bütövlüyünün pozulması və suverenliyin bütün ərazilərdə tam təmin edilməməsi idi. Uzun illər davam edən işğal və münaqişə ölkənin ictimai-siyasi həyatına, iqtisadi inkişafına və milyonlarla insanın taleyinə ciddi təsir göstərmişdi. Bununla belə, Azərbaycan dövləti ərazi bütövlüyünün və suverenliyin bərpasını özünün əsas milli məqsədlərindən biri kimi müəyyənləşdirdi.
Bu məqsədin həyata keçirilməsində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin siyasi iradəsi, dövlətçilik strategiyası və uzunmüddətli fəaliyyətinin xüsusi rolu oldu. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan iqtisadi, siyasi və hərbi potensialını gücləndirdi, milli ordunun döyüş qabiliyyətini artırdı və ölkənin beynəlxalq mövqelərinin möhkəmləndirilməsi istiqamətində ardıcıl siyasət həyata keçirdi. 2020-ci ildə baş vermiş Vətən müharibəsi Azərbaycanın tarixində yeni mərhələnin başlanğıcını qoydu. 44 günlük müharibə nəticəsində Azərbaycan ərazilərinin böyük hissəsini işğaldan azad etdi. Bu tarixi hadisə xalqın milli həmrəyliyini və dövlətçilik iradəsini bütün dünyaya nümayiş etdirdi. Azərbaycan xalqı həmin günlərdə vahid məqsəd ətrafında birləşərək öz dövlətinə və ordusuna güclü dəstək göstərdi. Lakin Azərbaycanın dövlət suverenliyinin tam bərpası prosesi bununla başa çatmadı. 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilən lokal xarakterli antiterror tədbirləri nəticəsində Azərbaycan Respublikasının dövlət suverenliyi ölkənin bütün ərazisində tam bərpa edildi. Bu hadisə Azərbaycan dövlətçiliyi tarixində mühüm dönüş nöqtəsi oldu.
20 Sentyabr tarixinin Dövlət Suverenliyi Günü kimi qeyd olunması da məhz bu tarixi reallığın dövlət səviyyəsində əksidir. Bu gün Azərbaycan dövlətinin öz ərazisində suveren hüquqlarını tam həyata keçirməsinin, ərazi bütövlüyünün və dövlət müstəqilliyinin möhkəmlənməsinin rəmzi kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyevin dövlətçilik fəaliyyətində Azərbaycan Respublikasının müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi, milli maraqların qorunması, iqtisadi gücün artırılması və ölkənin beynəlxalq mövqelərinin möhkəmləndirilməsi əsas istiqamətlərdən biri kimi diqqət çəkir. Onun rəhbərliyi dövründə həyata keçirilən dövlət proqramları və genişmiqyaslı layihələr Azərbaycanın iqtisadi və infrastruktur imkanlarının genişlənməsinə şərait yaradıb. İlham Əliyevin siyasi fəaliyyətində dövlətçilik anlayışı yalnız ərazi məsələsi ilə məhdudlaşmır. Güclü dövlətin əsasını təşkil edən iqtisadi müstəqillik, sosial inkişaf, müdafiə potensialı, milli-mədəni dəyərlərin qorunması və beynəlxalq əlaqələrin inkişaf etdirilməsi də dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərini təşkil edir. Bu baxımdan Azərbaycanın suverenliyinin möhkəmlənməsi uzunmüddətli dövlət quruculuğu prosesinin nəticəsi kimi qiymətləndirilir.
Dövlət Suverenliyi Günü həm də gənc nəslə dövlətçilik dəyərlərinin aşılanması baxımından əhəmiyyətlidir. Suverenlik yalnız dövlət sərhədlərinin qorunması deyil, həm də milli iradənin, müstəqil dövlət siyasətinin və xalqın gələcəyini özü müəyyən etmək hüququnun ifadəsidir. Bu baxımdan 20 Sentyabr Azərbaycan xalqının tarixini, dövlətçiliyini və milli birliyini xatırladan əlamətdar gündür. Bu gün Azərbaycan öz suverenliyini tam təmin etmiş, müstəqil dövlət kimi inkişafını davam etdirən və beynəlxalq münasibətlər sistemində fəal iştirak edən ölkədir. 20 Sentyabr isə bu reallığın simvolik ifadəsi olaraq Azərbaycan dövlətçiliyinin tarixində xüsusi yer tutur. Dövlət Suverenliyi Günü xalqımızın keçdiyi mürəkkəb tarixi yolun, milli iradənin və güclü dövlət quruculuğunun nəticələrini bir daha xatırladır. Bu əlamətdar tarix Azərbaycan xalqının müstəqil dövlətçilik ideyasına bağlılığını nümayiş etdirir və gələcək nəsillər üçün mühüm tarixi yaddaş nümunəsi kimi yaşayır.
Gülöyşə Azadqızı
Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin müəllimi, gənc alim