Azərbaycanda məktəbə başlama yaşının 8-ə qaldırılması və ümumi təhsil müddətinin 10 ilə endirilməsi ilə bağlı təkliflər səsləndirilir. Məsələ Elm və Təhsil Naziri Emin Əmrullayevin Azərbaycanda hər üç nəfərdən ikisinin oxuduğu mətni başa düşmədiyini dayandırdıqdan sonra yenidən gündəmə gəldi.
“Tehsil365” “Azvision” a istinadən xəbər verir ki, Nazir bildirib ki, bu, regiona xas xüsusiyyətdir və problemin sovet təhsil sisteminin qalıqları ilə bağlı olması mümkündür:
«Bu, regiona xas xüsusiyyətdir. Bəlkə də, sovet təhsil sisteminin qalıqları ilə bağlıdır. Burada hələ görüləcək işlər görüləcək. Hər 3 nəfərdən ikisi Azərbaycanda minimal nəticə göstərib. şəxsi 3 adamdan ikisi oxuduğu mətni başa düşmür. Bu, ölçmənin nəticəsidir və çox böyük problemdir. Yüksək oxuma qabiliyyəti olanların faizi 0,1-dir».
Nazirin əlindən sonra kiçik vətəndaşlar məktəbə 8 yaşından tez başlamaması, təhsil təhsilinin 10 il olması və ibtidai siniflərdə tədris proqramlarının yaş xüsusiyyətlərinə uyğunlaşdırılmasını təklif edir.
Bəs nazirin köməyi ilə məktəbə başlama yaşının dəyişdirilməsi ilə bağlı mümkün dəyişikliklərin siqnalıdırmı?
Təhsil İşlərinin Həmrəyliyi Alyansının rəhbəri Əmrah Həsənli Globalinfo.az-a yerləşdirildi ki, nazirin xəstəxanasını müəyyən məktəbə başlamasının dəyişdirilməsi və təhsil müəssisəsinin qısaldılması ilə bağlı düzgün deyil.
Onun rəyi, PISA-nın nəticələrinə ciddi işarədir və əsas diqqət savadlılığının sistemli şəkildə yaxşılaşdırılmasına yönəldilməlidir:
«PISA ciddi siqnaldır və nazir də buna görə oxu savadlılığının sistemli şəkildə yaxşılaşdırılmasının vacibliyini tələb edir. Xüsusilə zəif təsirlərdə daha aşağı olması göstərilirdi ki, problemə ümumi yanaşmadan çox, məqsədyönlü şəkildə idarə olunan və hədəflənmiş tədbirlərə ehtiyac var.
Çünki məktəbə başlamasının səkkizə və ya təhsil proqramının 10 ilə endirilməsi ciddi sistem dəyişikliyidir. Belə qərar yalnız oxu savadlılığı ilə müəyyən edilə bilməz. Burada proqram inkişaf xüsusiyyətləri, məktəbə hazırlıq, ibtidai sinif proqramlarının məzmunu, müəllim hazırlığı və tədris metodikası kompleks şəkildə araşdırılmalıdır. Hazırda birinci sinifə qəbulu qaydalara əsasən davam edir və 2026–2027-ci tədris ili üzrə qəbul prosesi də bu çərçivədə həyata keçirilir».
Ekspert qeyd edib ki, yaxın gələcəkdə əsas diqqətin məktəbə başlaması ilə əlaqədar dəyişdirilməsindən əvvəl sistem üzrə təhsilin keyfiyyətinin yaxşılaşdırılmasına yönəldilməsi gözlənilir.
«Xüsusilə ibtidai siniflərdə oxuyub-anlama, mətnin işlənilməsi və funksional savadlılığın inkişafı gücləndirilməlidir. Emin Əmrullayevin problemlərində problemin pedaqoji yanaşmasına və müəllim işinə ehtiyac olduğu qeyd edilib.
Ona görə də hazırkı vəziyyəti bunu radikal dəyişikliklərin siqnalı kimi yox, təhsil sistemində hansı sahələrə daha ciddi təhlükələrin lazım olduğunu müəyyən diaqnostik nəticə kimi qiymətləndirmək lazımdır.
Əgər yeni məktəbə başlamaz və təhsil müddəti ilə bağlı dəyişikliklər gündəmə gələcəksə, bunun geniş araşdırmalardan və tədqiqatlardan, həmçinin tətbiqlərdən sonra yaranan daha doğru yanaşma olar».