Fransa-Azərbaycan Universitetinin (UFAZ) Su ehtiyatları və idarəetməsi proqramının koordinatoru Elnur Səfərovun həmmüəllifi olduğu “Sahil ərazilərində plastik tullantıların yayılmasının xəritələşdirilməsi üçün pilotsuz uçuş aparatları, dərin öyrənmə və məkan təhlili” adlı elmi məqalə Geocarto International beynəlxalq elmi jurnalında dərc olunub.
“Tehsil365” xəbər verir ki, bu haqda Fransa-Azərbaycan Universiteti öz rəsmi saytında paylaşım edib.
Taylor & Francis nəşriyyatı tərəfindən yayımlanan Geocarto International jurnalı Scopus bazasında indeksləşən Q1 kateqoriyalı elmi nəşrdir. Jurnal coğrafiya, planlaşdırma və inkişaf sahəsi üzrə 95-ci persentildə qərarlaşaraq ən yüksək göstəricilərə malik nəşrlərin ilk 5 faizi sırasına daxildir. Jurnalın CiteScore göstəricisi 10,8, impakt faktoru isə 3,9-dur.
Tədqiqat Xəzər dənizinin Neftçala sahilboyu ərazisində plastik tullantıların yayılmasının xəritələşdirilməsinə həsr olunub. Araşdırmada pilotsuz uçuş aparatları (PUA) vasitəsilə əldə edilmiş yüksək ayırdetmə qabiliyyətli təsvirlər, YOLOv4 dərin öyrənmə modeli, GPS əsaslı sahə müşahidələri və coğrafi informasiya sistemləri (CİS) vasitəsilə aparılan məkan təhlili birləşdirilib.
Tədqiqat çərçivəsində təxminən 0,385 km² ərazidə 7 192 plastik tullantı vahidi müəyyən edilib. Təhlil tullantıların ərazi üzrə qeyri-bərabər paylandığını və müəyyən sahələrdə cəmləşdiyini üzə çıxarıb. Sahil xəttinə paralel yerləşən üç əsas tullantı toplanma zonası müəyyən edilib. Həmin ərazilərdə tullantıların sıxlığı hər kvadratkilometrə 60 000 vahiddən çox olub.
Araşdırmanın nəticələri tullantıların paylanması ilə sahil xəttinə yaxınlıq, sahilyanı relyef xüsusiyyətləri və qamış bitkilərinin üstünlük təşkil etdiyi ərazilər arasında məkan əlaqələrinin olduğunu da göstərib. Xüsusilə, Xəzər dənizinin səviyyəsinin davam edən azalması nəticəsində üzə çıxan qurumuş qamış zolaqlarının plastik tullantıların toplanmasında rol oynaya biləcəyi müəyyən edilib.
Tədqiqat göstərir ki, pilotsuz uçuş aparatları vasitəsilə məsafədən zondlama, süni intellekt, sahə müşahidələri və coğrafi informasiya sistemlərinə əsaslanan məkan təhlilinin birgə tətbiqi sahilyanı ərazilərdə plastik çirklənmənin daha dəqiq qiymətləndirilməsinə imkan verir. Təklif olunan yanaşma tullantıların təmizlənməsi üçün prioritet ərazilərin müəyyənləşdirilməsi, məqsədyönlü təmizləmə tədbirlərinin həyata keçirilməsi və sahilboyu çirklənmənin zamanla dəyişməsinin monitorinqi baxımından praktik əhəmiyyət daşıyır.