Hava nəqliyyatında gecikmələr milyardlarla dollara başa gəlir və səyahətləri çətinliklərə çevirir. Bəzi ölkələr artıq daha yaxşı koordinasiyanın minlərlə uçuş saatına qənaət etdiyini və tullantıları azaltdığını sübut edirlər.
“Tehsil365” AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə BMT-nin Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatının (ICAO) hesabatında deyilir.
Hesabatda qeyd olunur: “Tez-tez uçanların əksəriyyəti bu hissi bilir: təyyarə enməyə başlayır, lakin uçuş-enmə zolağına getmək əvəzinə, onun ətrafında dövrə vurmağa başlayır. Bu, mütləq nasazlıq və ya pis hava şəraiti deyil. Çox vaxt bu, dayanma nümunəsidir, yəni, təyyarələri eniş üçün yer qalana qədər havada saxlayan manevrdir.
Bu, getdikcə daha çox izdihamın, fırtınanın, fövqəladə halın və ya bir yerdə bağlanmış marşrutun minlərlə kilometr uzaqlıqda gecikmələrə səbəb ola biləcəyi səmanın bir simptomudur”.
Qeyd edilir ki, bunun maliyyəti çox böyükdür. Avropanın hava naviqasiya orqanı olan “EUROCONTROL”a görə, təkcə bu qitədə hava nəqliyyatının idarə olunmasında gecikmələr 2025-ci ildə təxminən 2,3 milyard dollar və ya daha çox xərcə səbəb olub.
Bəs ölkələr uçuşlarını şəhərin işıqforlarını sinxronlaşdırdığı kimi əlaqələndirsələr necə olar? Hava nəqliyyatını avtomobillərin hərəkəti ilə müqayisə edən ICAO hesab edir ki, işıqforlar müstəqil işləsə, nəqliyyat xaosa çevrilir və hər küncdə tıxaclar yaranır. “Bir küçədə yaşıl işıq yanıbsa və digərində dayansanız, dərhal gecikmə yaranır. Eyni şey dünyanın hava məkanında da baş verir”, - deyə təşkilatın baş katibi Xuan Karlos Salazar bildirir. Onun sözlərinə görə, tənzimləmə enişdən çox əvvəl başlayır. Əgər hava limanı daha çox təyyarə qəbul edə bilməyəcəyini bilirsə, onların səmada dövrə vurmasına şərait yaratmaq əvəzinə, uçuşları digər aeroportlara yönləndirə bilər.
Hava nəqliyyatı axınının idarə edilməsi kimi tanınan bu yanaşma aviaşirkətlərə, hava limanlarına, dispetçerlərə və hava xidmətlərinə məlumat paylaşmağa, birlikdə qərarlar qəbul etməyə imkan verəcək.
Qazanclar artıq ölçülə biləndir. Amerikada ICAO tərəfindən dəstəklənən birgə sınaqlar 2026-cı ildə 265.000 dəqiqədən çox uçuş vaxtına, təxminən 4400 saata və 38,9 milyon dollardan çox vəsaitə qənaət etməyə imkan verib. Həmçinin onlar təxminən 13.330 ton yanacağa qənaət edib və 42.160 ton karbon qazı tullantılarının qarşısını alıblar ki, bu da 2050-ci ilə qədər beynəlxalq aviasiyadan xalis sıfır karbon emissiyası məqsədinə töhfədir.
Avropada hava şəraitini və tıxacları nəzərə alan “EUROCONTROL” proqramı 2026-cı ilin may-avqust ayları arasında təxminən 3,1 milyon dəqiqə gecikmənin qarşısını alıb, təqribən 448 milyon dollar qənaət edib və şəbəkəni ən pis günlərdə 14 faiz daha sabit vəziyyətdə saxlayıb.