“Yeniyetməlik dövründə uşaqların orqanizmində sürətli fiziki və hormonal dəyişikliklər baş verir. Bu mərhələdə kalsium və vitamin çatışmazlığı müxtəlif sağlamlıq problemlərinə, sümük inkişafının zəifləməsinə, halsızlığa səbəb ola bilər. Məktəblilərdə müşahidə olunan yorğunluq tənbəllik kimi qiymətləndirilməməlidir”.
Bu sözləri “Tehsil365”ə müsahibəsində həkim terapevt Rasif Bağırov söyləmişdir.
— Məktəblilər arasında ən çox rast gəlinən, valideynlərin diqqətindən yayınan sağlamlıq problemləri və ilkin əlamətləri nələrdir?
“Azərbaycanda uşaqların 1 yaşından 17-18 yaşına qədər olan dövründə profilaktik nəzarət və maarifləndirmə sahəsində müəyyən boşluqlar mövcuddur. Valideynlərin diqqətindən yayınan əsas məqamlardan biri uşaqların inkişaf prosesində vitamin kompleksləri və xüsusilə kalsium çatışmazlığıdır.
Kalsium çatışmazlığı fonunda uşaqların ağır məktəb çantaları daşıması sümüklərdə əyilmələrə və müxtəlif deformasiyalara səbəb olur. Orqanizmin müqaviməti aşağı düşdüyü üçün uşaqlar qripə və digər infeksion xəstəliklərə daha tez yoluxurlar. Xüsusilə 14 yaşından sonra oğlan uşaqlarında somatotrop hormonun ifrazı güclənir və boy sürətlə artır. Lakin kalsium və digər qida maddələrinin çatışmazlığı səbəbindən sümük və əzələlərin inkişafı geri qalır, nəticədə uşaqlar həddindən artıq arıq və zəif görünüşə (“nazik vəziyyətə”) gəlib çıxırlar. Orqanizmin tam gücü ilə fəaliyyət göstərə bilməməsi isə uşağın həm fiziki, həm də zehni inkişafına mənfi təsir göstərir”.
— Məktəblidəki yorğunluğun tənbəllikdən yox, kalsium və vitamin çatışmazlığından qaynaqlandığını hansı əlamətlər göstərir?
“Yeniyetməlik dövründə, xüsusilə 13-17 yaşlar arasında uşaqların orqanizminin kalsiuma tələbatı həyat boyu görünməmiş dərəcədə yüksək olur. Gündəlik qidalanma, xüsusilə də qida rasionu zəif olduqda, bu böyük tələbatı ödəyə bilmir. Nəticədə uşaqlarda daimi halsızlıq və yorğunluq müşahidə olunur. Bu hal çox vaxt tənbəllik kimi qiymətləndirilsə də, əslində orqanizmin enerji və mineral ehtiyatlarının tükənməsindən qaynaqlanır. Boy artımının sürətləndiyi dövrdə əzələ zəifliyi, sümük ağrıları və ümumi dözümsüzlük də meydana çıxır.
Tibb elmi sübut edir ki, hətta uşaqlara kalsiumla zəngin qidalar verilsə belə, bu dövrdə orqanizmin tələbatı o qədər yüksək olur ki, əlavə kalsium preparatlarının qəbulu zəruri hesab edilir. Bu ehtiyac ödənilmədikdə uşaqda daimi yorğunluq və taqətsizlik müşahidə olunur”.
— Yeniyetməlik dövründə başgicəllənmə, təzyiqin dəyişməsi və halsızlıq nə dərəcədə normaldır? Valideynlər nə zaman həkimə müraciət etməlidirlər?
“Yeniyetməlik dövrü orqanizmdə sürətli hormonal və fiziki dəyişikliklərlə müşayiət olunur. Lakin başgicəllənmə, təzyiqin dəyişməsi və halsızlıq adi hal kimi qəbul edilməməlidir. Əgər uşaq inkişaf mərhələsində davamlı fiziki zəiflik yaşayırsa, keçid dövrünü normal keçirə bilmirsə, kəskin halsızlıq və müxtəlif funksional pozulmalar müşahidə olunursa, valideynlər mütləq həkimə müraciət etməlidirlər.
Həkim qeyd edir ki, bu cür problemlərin qarşısını yalnız xəstəlik yarandıqdan sonra aparılan müalicə ilə almaq mümkün deyil. Bunun üçün genişmiqyaslı profilaktik sağlamlıq tədbirləri həyata keçirilməli, kütləvi informasiya vasitələri və elektron platformalar vasitəsilə valideynlər uşaqların keçid dövründə düzgün qidalanması, vitamin və kalsium tələbatının ödənilməsi barədə mütəmadi şəkildə maarifləndirilməlidirlər”.