“İctimai nəqliyyatda sərnişin sıxlığının azaldılması yalnız avtobusların sayının artırılması ilə mümkün deyil. Nəqliyyat infrastrukturunun təkmilləşdirilməsi, marşrutların düzgün planlaşdırılması və sərnişin axınının səmərəli idarə olunması da problemin həllində mühüm rol oynayır”.
Bu sözləri nəqliyyat eksperti Adil Nəbiyev “Tehsil365”ə açıqlamasında qeyd edib.
“İctimai nəqliyyatda sərnişin sıxlığının artması bu gün paytaxtın nəqliyyat sistemində müşahidə olunan ən ciddi problemlərdən biridir və bu məsələyə yalnız avtobusların sayının artırılması prizmasından yanaşmaq düzgün olmazdı. Burada söhbət bütövlükdə şəhərin nəqliyyat infrastrukturunun, sərnişindaşıma sisteminin, marşrutların planlaşdırılmasının, hərəkət intervallarının və ictimai nəqliyyatın idarəetmə mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsindən gedir”, – deyə ekspert bildirib.
Onun sözlərinə görə, xüsusilə səhər və axşam pik saatlarında avtobuslarda və metro vaqonlarında yaranan sıxlıq sərnişinlərin gündəlik həyatına mənfi təsir göstərir.
“İnsanlar bəzən dayanacaqlarda uzun müddət gözləməli olur, gələn avtobusların dolu olması səbəbindən nəqliyyat vasitəsinə minə bilmir, nəticədə işə, təhsil müəssisələrinə və digər təyinat nöqtələrinə gecikirlər. Bu vəziyyət insanların gündəlik həyat keyfiyyətinə, əmək məhsuldarlığına və psixoloji vəziyyətinə də mənfi təsir göstərir”, – deyə Adil Nəbiyev qeyd edib.
Ekspert problemin həlli üçün ilk növbədə sərnişin axınının təhlil edilməsini vacib hesab edir. Onun fikrincə, hansı istiqamətlərdə və günün hansı saatlarında daha çox sərnişin sıxlığının yarandığı dəqiq müəyyənləşdirilməli, nəqliyyat vasitələri mövcud tələbat əsasında bölüşdürülməlidir.
“Çünki sərnişin axını barədə dəqiq məlumat olmadan avtobusların sayını mexaniki şəkildə artırmaq hər zaman gözlənilən nəticəni verməyəcək. Bəzi marşrutlarda günün müəyyən saatlarında avtobuslar yarıboş hərəkət etdiyi halda, digər istiqamətlərdə sərnişinlər nəqliyyat vasitəsinə minmək üçün ciddi çətinliklərlə üzləşirlər. Bu isə mövcud nəqliyyat resurslarının daha səmərəli bölüşdürülməsinə ehtiyac olduğunu göstərir”, – deyə ekspert vurğulayıb.
Adil Nəbiyev hesab edir ki, pik saatlarda avtobusların hərəkət intervallarının azaldılması və əlavə nəqliyyat vasitələrinin istifadəyə verilməsi əsas tədbirlərdən olmalıdır. Bununla yanaşı, avtobusların tıxaclarda vaxt itirməsinin qarşısı alınmalıdır.
“Avtobusların sayını artırmaqla yanaşı, onların hərəkətinin fasiləsizliyini də təmin etmək lazımdır. Çünki tıxacda qalan 20 avtobus sərnişinlərə vaxtında xidmət göstərə bilmirsə, həmin marşruta əlavə 10 avtobusun buraxılması problemi kökündən həll etməyəcək”, – deyə o bildirib.
Ekspert xüsusi avtobus zolaqlarının genişləndirilməsini, mövcud zolaqlara qanunsuz daxilolmaların qarşısının alınmasını və svetoforların iş rejiminin ictimai nəqliyyatın hərəkəti nəzərə alınmaqla optimallaşdırılmasını da vacib sayır.
“Avtobus zolağı yalnız yolun müəyyən hissəsində deyil, mümkün qədər marşrutun əsas yüklənmiş hissələri boyunca davamlı olmalıdır. Əks halda avtobus bir neçə yüz metr sərbəst hərəkət etdikdən sonra yenidən ümumi nəqliyyat axınında tıxaca düşür və xüsusi zolağın effektivliyi azalır”, – deyə nəqliyyat eksperti bildirib.
Onun fikrincə, sərnişin axınının çox olduğu istiqamətlərdə daha tutumlu avtobuslardan istifadə edilməsi və ekspress marşrutların təşkili də sıxlığın azalmasına kömək edə bilər. Xüsusilə şəhərin kənar yaşayış massivlərindən əsas metro stansiyalarına qədər daha az dayanacaqla hərəkət edən avtobusların təşkili sərnişinlərin mənzil başına çatma müddətini azalda bilər.
Metro sistemində də təkmilləşdirmələrin aparılmasının vacibliyini vurğulayan ekspert qatarların hərəkət intervallarının optimallaşdırılmasını, vaqon parkının yenilənməsini və stansiyalarda sərnişin axınının daha səmərəli idarə olunmasını təklif edib.
Adil Nəbiyev iş və dərs saatlarının mərhələli şəkildə tənzimlənməsinin də pik saatlarda yaranan sıxlığın azalmasına kömək edə biləcəyini düşünür. Onun sözlərinə görə, bu cür qərarlar real sərnişin axınına, iş yerlərinin yerləşməsinə və təhsil müəssisələrinin dərs cədvəllərinə əsaslanmalıdır.
Ekspert, həmçinin avtobus və metro marşrutları arasında əlaqənin gücləndirilməsini, dayanacaqlarda elektron məlumat lövhələrinin quraşdırılmasını və sərnişinlərə nəqliyyat vasitələrinin hərəkəti barədə real vaxt rejimində məlumat verilməsini vacib hesab edir.
“İctimai nəqliyyatın inkişafında əsas prinsip insan amili olmalıdır. Yəni bütün qərarların mərkəzində sərnişinin rahatlığı, təhlükəsizliyi və vaxtına qənaət dayanmalıdır”, – deyə Adil Nəbiyev vurğulayıb.
Onun fikrincə, ictimai nəqliyyatda sıxlığın azaldılması üçün qısamüddətli və uzunmüddətli tədbirlər birlikdə həyata keçirilməli, görülən işlərin nəticələri mütəmadi qiymətləndirilməlidir. Əsas məqsəd sərnişinləri sadəcə nəqliyyat vasitələrinə yerləşdirmək deyil, onların təhlükəsiz, rahat və vaxtında mənzil başına çatmasını təmin edən sistem qurmaqdır.