“Respublika, arxeoloji abidələrin öyrənilməsi baxımından hansı daha aktualdır deyə zonalara bölmək düzgün olmaz”
Bu fikirləri “Tehsil365”ə açıqlamasında arxeoloq Qafar Cəbiyev deyib.
Onun sözlərinə görə,hər yan öyrənilməlidir. Ağ sahə qalmamalıdır. Baxmaq lazımdır, hansı abidə daha çox təhlükə qarşısındadır, onlar birinci növbədə öyrənilməlidir. Və yaxud tariximizin ayrı-ayrı problemləri ilə bağlı hansı abidələrin tədqiqi yeni material verə bilər bu mənada diqqəti ora daha artıq yönəltmək olar.
“Sovet dönəmində Qarabağ abidələrin tədqiqi istiqamətində olan bizim dırnaqarası təcrübə, boşluqlar bizə indi bəzi şeyləri diqqətdə saxlamağı vacib edir. Çünki sovet dönəmində Qarabağ abidələri orda bəzi qonşular tərəfindən iddialı olan abidələrin tədqiqinə yetərincə fikir verilmədi və orada müəyyən boşluqlar yarandı. Bu mənada yəni Azərbaycan elmi Azərbaycanın hər yanını öyrənməklə yanaşı hesab edirəm ki, sərhədyanı ərazilərə xüsusi diqqət ayrılmalıdır. Bu sahədə mən açıq deyirəm, boşluqlar çoxdur. Azərbaycanın şimal ərazilərində, şimal-qərb bölgəsində, cənub bölgəsində tədqiqatlara ehtiyac var”-deyə arxeoloq bildirib.
”O sirdir ki, ayrı-ayrı qonşular dövlət,hökumət səviyyəsində olmasa da , müəyyən millətçi, separatçı dairələr tərəfindən hətta bəzi elmi qurumlar, elm adamları tərəfindən ərazi iddiaları səslənir. Ona görə də həmin yerlərdə, o sərhədyanı bölgələrdə, regionlarda yadlara boşluq vermək olmaz. Hər kəs hiss eləməlidir ki, bu torpağın,ölkənin sahibi var. Bu abidələrin sahibi olub, o abidələri yaradanlar olub. Yəni bunlara diqqətli olmaq məncə daha vacib işlərdən biridir”-deyə Qafar Cəbiyev bildirib.
Onun sözlərinə görə, ümumilikdə arxeoloji tədqiqatlar ölkənin bütün ərazilərində getməlidir. Aktuallıq ön plana çəkilməlidir. Deyə bilərsiniz ki, bütün abidələr aktualdır. Bəli, bütün abidələr tariximiz üçün nəsə deyir, orda informasiya yatır. Abidə torpağın altında daha yaxşı mühafizə olunur. Bəli, torpaq biz insanlardan tarixi keçmişimizi daha yaxşı mühafizə edir. Arxeoloqlar abidələritədqiq edirlər.Açandan sonra ona günəş şüaları,külək,yağış,rütubət,antropogen təsirlər olur. Bütün bunlar aşınmaya gətirib çıxarır. İstər-istəməz onu sona qədər xilas eləmək,olduğu vəziyyətdə saxlamaq qeyri-mümkündür. Düzdür, son vaxtlar Azərbaycanda arxeoloji arxeoloji cəhətdən öyrənilmiş abidələrin konservasiyası, qorunması istiqamətində müsbət təcrübə var.
“Bu sahədə Heydər Əliyev Fondunun gördüyü işlər hər kəs üçün nümunədir. Bu sahədə Seba təşkilatının gördüyü işlər ,Miras İctimai Birliyinin gördüyü işlər diqqəti cəlb edir. Ayrı-ayrı rayonlarda bu istiqamətdə yerli hakimiyyət strukturları çox artıq fəal işləyirlər. Mən bu cəhətdən Şamaxı rayonunun rəhbərliyinə xüsusi olaraq qeyd etmək istəyirəm. Şamaxıda abidələrin qorunmasına, konservasiyasına, onların təbliğ və təşviqinə xüsusi diqqət olduğu hər an hiss olunmaqdadır. Son vaxtlar ayrı-ayrı imkanlı insanlar da bu və ya digər dərəcədə arxeoloji irsin öyrənilməsinə diqqət göstərirlər, amma hesab edirəm ki, bu yetərincə deyildir. Yerli qurumlar, xüsusilə bələdiyyələr bu işdə biganə olmamalıdırlar”-deyə o bildirib.
Qafar Cəbiyevin sözlərinə görə,indiki halda bələdiyyələrin tarixi mədəni irsə münasibəti, daha doğrusu, real bu sahədə gördükləri iş gözə dəymir. Amma baxın Türkiyə təcrübəsində bələdiyyələr tarixi irs mədəni irsin, arxeoloji abidələrin tədqiqinə, qorunmasına, onların turistik ünvana çevrilməsinə bələdiyyələr bütün səviyyələrdə dəstək göstərirlər, onu maliyyələşdirirlər, mütəxəssisləri o işə cəlb edirlər. Bizdə də bu şeylərə ehtiyac var. Azərbaycan ağır Qarabağ müharibəsindən yeni çıxıb. Qarabağın quruculuq işləri, bərpa işləri bunlarda böyük dövlətin üzərində yükdür və əlbəttə, birinci növbədə görülməli işlərdir.
”Ona görə də tarixi mədəni irsə cəmiyyətin, yerli qurumların, iş adamlarının, imkanlı insanların, lap elə bələdiyyələrin fəal qoşulacağı dövr hesab edirəm qabaqdadır. Bu biraz hər şeyin zaman ehtiyacı var demək istəyirəm. Digər ölkələrdə olduğu kimi bizdə də olacaqdır. Çünki bu bizim tariximizdir, bizim mədəniyyətimizdir, babalarımızın, əcdadımızın qoyub getdiyi mirasdır. Biz vətəndaş olaraq, cəmiyyət olaraq elm adamları olaraq bunu fərqində olmalıyıq”-deyə arxeoloq fikrini yekunlaşdırıb.