“Süni intellekt alətləri: keçmişdən bu günə – dünyada Azərbaycan tarixinin izlərinin araşdırılması və təqdimatı” mövzusunda dəyirmi masa keçirilib.
29.10.2026 tarixində AMEA A.A.Bakıxanov adına Tarix və Etnologiya institutunun Rəqəmsal tarix-etnologiya və süni intellekt şöbəsinin təşkilatçılığı ilə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin “Azərbaycan dövlətinin beynəlxalq imicinə, tarixinə və mədəniyyətinə qarşı aparılan mənfi təbliğatın qarşısının alınması və neytrallaşdırılmasına dair Fəaliyyət Planı”na uyğun olaraq “Süni intellekt alətləri: keçmişdən bu günə – dünyada Azərbaycan tarixinin izlərinin araşdırılması və təqdimatı” mövzusunda dəyirmi masa keçirilib.
İnstitutun Elmi işlər və rəqəmsal inkişaf üzrə direktor müavini t.e.d., dosent İlqar Niftəliyevin iştirakı ilə keçirilən elmi tədbirdə üç əsas istiqamət üzrə məruzələr dinlənildi və geniş müzakirələr aparıldı. Tədbiri giriş sözü ilə açan İ.Niftəliyev Azərbaycan dövlətinin beynəlxalq imicinə, tarixinə və mədəniyyətinə qarşı aparılan mənfi təbliğatın qarşısının alınması və neytrallaşdırılmasına dair institutda görülən işlər barədə məlumat verdi.
Elmi tədbirdə Rəqəmsal tarix-etnologiya və süni intellekt şöbəsinin müdiri, t.ü.f.d. Nigar Camalova “Azərbaycan tarixşünaslıq mətnlərinin süni intellekt əsaslı təhlili: “Azərbaycan Tarixşünaslığı” jurnalının materialları əsasında” adlı məruzə ilə çıxış etdi. Çıxış zamanı “Azərbaycan Tarixşünaslığı” jurnalının materialları əsasında Təbii Dilin Emalı (NLP), Mövzu Modelləşdirməsi (Topic Modeling), TF-IDF və Hissiyyat Analizi (Sentiment Analysis) metodları ilə aparılan tədqiqatın nəticələri təqdim edildi. Nigar Camalova həmçinin Süni intellekt əsaslı bu metodların Azərbaycan tarixinə dair izlərin dünya elmi şəbəkəsində aşkar edilməsi, təqdimatı və təbliği istiqamətində tətbiq edilə biləcəyini vurğuladı.
Rəqəmsal tarix-etnologiya və süni intellekt şöbəsinin böyük laborantı Tünzalə Gözəlovanın çıxışı “Süni intellektdən istifadə zamanı tədqiqatçıların qarşılaşdığı problemlər” mövzusunda oldu. Çıxışda Sİ-nin tarixi inkişaf mərhələləri, uydurma istinadlar (hallüsinasiya), dil və mədəniyyət qərəzliliyi (Azərbaycan dilinin iltisaqi quruluşundan irəli gələn xüsusiyyətlər), detektor paradoksu kimi risklər, tədqiqatda şəffaflıq prinsipləri və düzgün prompt tərtibatı qaydaları nümayiş etdirildi.
Rəqəmsal tarix-etnologiya və süni intellekt şöbəsinin baş mütəxəssisi Sevda Quliyeva isə “Vikipediya rəqəmsal ensiklopediyasında Azərbaycan tarixinin təbliği məsələləri” mövzusunda çıxış etdi. Azərbaycanda Vikipediya bölməsinin 218 mindən çox məqalə ilə qlobal şəbəkədəki mövqeyi, rəqəmsal könüllülük fəaliyyətinin əhəmiyyəti, həmçinin xarici dilli bölmələrdə tarixi həqiqətlərin obyektiv çatdırılmasında tarixçilərin rolu və mövcud risklərdən bəhs etdi.
Tədbirin yekununda tarixçilərin Azərbaycan dövlətinin beynəlxalq imicinin qorunması, ölkəmizin tarixi və mədəni irsi ilə bağlı həqiqətlərin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılması, eləcə də Azərbaycan əleyhinə mənfi təbliğatın qarşısının alınması və neytrallaşdırılması istiqamətində fəal iştirakının vacibliyi vurğulandı. Həmçinin tarixçilərin bu istiqamətdə fəaliyyətlərinin genişləndirilməsi, elmi mühitdə tədqiqatların intensivləşdirilməsi və sosial mediada elmi əsaslara söykənən məlumatlandırma işinin gücləndirilməsi zərurəti qeyd olundu.
Dəyirmi masa iştirakçıların praktiki suallarının cavablandırılması, Vikipediyada redaktə etmə prinsipləri, real tədqiqat nümunələri üzərində müzakirələr ilə yekunlaşdı.