Amerikan Psixoloqlar Assosiasiyasının üzvü, klinik psixoloq Fəridə Musavi ilə şizofreniya xəstəliyi, onun simptomları, səbəbləri və müalicə prosesi ilə bağlı reportaj apardıq.
"Tehsil365" xəbər verir ki, Mütəxəssis bildirib ki, bu xəstəlik cəmiyyət tərəfindən hələ də kifayət qədər doğru anlaşılmır və gec müdaxilə ağır nəticələrə səbəb ola bilər.
Şizofreniya nədir və əsas simptomları hansılardır?
Klinik psixoloqun sözlərinə görə, şizofreniya ciddi və kompleks ruhi xəstəlikdir və psixozun ən çox rast gəlinən formasıdır. Günümüzdə bu xəstəlik beynin fizioloji fəaliyyətindəki anormallıq kimi qəbul edilir. Dünya üzrə hər 1000 nəfərdən təxminən 100-də şizofreniyaya rast gəlinir.
“Xəstəliyin əsasında düşüncə və qavrayışın pozulması dayanır. İntellektual qabiliyyət əsasən qorunsa da, insanın fərdi xüsusiyyətləri və özünü idarə etmə bacarığı zəifləyir”, – deyə F.Musavi qeyd edib.
Ən çox müşahidə edilən simptomlara əsası olmayan düşüncələr (təqib olunma, zərər görmə, düşüncələrin oxunması), hallüsinasiyalar (olmayan səslərin eşidilməsi, əmr verən və ya təhqir edən səslər), katatoniya, davranış və hərəkət pozuntuları, emosiyaların azalması, özünə qapanma və az danışmaq daxildir.
Xəstəliyin səbəbləri nələrdir?
Mütəxəssis vurğulayıb ki, şizofreniya tək bir səbəblə bağlı deyil və əsasən bioloji faktorlar ön plandadır. Beyin fiziologiyasındakı dəyişikliklər xəstəliyin əsasını təşkil etsə də, psixoloji və ətraf mühit faktorları da xəstəliyin üzə çıxmasında rol oynaya bilər.
Müalicə prosesi necə aparılır?
Fəridə Musavi müalicə mərhələsinin ən çətin hissə olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, xəstələr çox zaman özlərindəki dəyişiklikləri gec dərk edir və davranışlarını normal hesab edirlər. Bu da müalicəyə başlamağı çətinləşdirir.
“Şizofreniya təkcə psixoloqun müalicə edə biləcəyi xəstəlik deyil. İlkin mərhələdə psixoloq dəstəyi ilə bəzi hallarda müsbət nəticə əldə etmək mümkündür. Lakin xəstəlik irəlilədikdə psixiatr müdaxiləsi mütləqdir”, – deyə o əlavə edib.
Müalicə əsasən dərman vasitəsilə simptomların nəzarət altına alınması, xəstənin vəziyyətinin stabilləşdirilməsi və müalicəyə uyğunlaşdırılmasından ibarətdir. Psixoloji dəstək isə xəstənin vəziyyətini qəbul etməsi və gündəlik həyata adaptasiyası baxımından mühüm rol oynayır.
Cəmiyyətə inteqrasiya və erkən diaqnozun əhəmiyyəti
Klinik psixoloq xəbərdarlıq edib ki, diaqnoz gec qoyulduqda və ya müalicəyə məsuliyyətsiz yanaşıldıqda xəstəlik xroniki hala keçir və uğurlu nəticə əldə etmək xeyli çətinləşir. Bu səbəbdən erkən müdaxilə, ailə dəstəyi və cəmiyyətin maarifləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.