Azərbaycanın tibb elmi, xüsusən də oftalmologiya sahəsi haqqında danışarkən, ilk xatırlanan və ehtiramla anılan sima akademik Zərifə xanım Əliyevadır. O, təkcə gözlərə işıq verən bir həkim deyil, həm də Azərbaycan qadınının intellektini, zərifliyini və mənəvi ucalığını özündə birləşdirən bir rəmzdir. Bu gün onun anım günündə biz, bir alimin elmi zirvəyə gedən yoluna və qoyub getdiyi mənəvi xəzinəyə nəzər salırıq.
Zərifə xanım 1923-cü ildə Naxçıvanın Şərur rayonunun Şahtaxtı kəndində, Azərbaycanın görkəmli dövlət xadimi və həkimi Əziz Əliyevin ailəsində dünyaya gəlib. Bu ailə onun gələcək taleyini müəyyən edən ən böyük məktəb idi. Atasının tibb sahəsindəki fədakarlığı, evlərindəki elmi mühit Zərifə xanımın uşaq yaşlarından tibb elminə bağlanmasına səbəb oldu. Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunu bitirdikdən sonra o, taleyini oftalmologiya ilə bağlamağa qərar verdi və bu seçim minlərlə insanın dünyanı yenidən görməsinə vəsilə oldu.
Zərifə Əliyevanın elmi fəaliyyəti Azərbaycanın ən çətin dövrlərindən birinə təsadüf edirdi. O zaman ölkədə görmə qabiliyyətini itirməyə səbəb olan traxoma xəstəliyi geniş yayılmışdı. Gənc tədqiqatçı Zərifə xanım rayonlara gedir, xəstəlik ocaqlarını aşkar edir və ən ağır şəraitdə xəstələri müalicə edirdi. O, traxomanın müalicəsində geniş istifadə olunan effektiv metodlar işləyib hazırladı ki, bu da ölkədə həmin xəstəliyin tamamilə ləğv edilməsində həlledici rol oynadı. Zərifə xanımın elmdəki ən böyük xidmətlərindən biri dünyada ilk dəfə olaraq peşə oftalmologiyası sahəsində tədqiqatlar aparmasıdır. O, kimya və neft sənayesində çalışan insanların görmə orqanlarına istehsalat zərərli maddələrinin təsirini öyrənən elmi laboratoriya yaratmışdı. Bu sahədəki misilsiz nailiyyətlərinə görə o, SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının M.İ.Auerbax adına mükafatına layiq görülən ilk qadın alim kimi tarixə düşdü. Zərifə xanım Əliyevanı fərqləndirən əsas cəhət onun xəstələrinə olan münasibəti idi. O hesab edirdi ki, həkimin xəstəyə verdiyi ümid, yazdığı dərmandan daha təsirlidir.
O, Azərbaycan xalqının Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin vəfalı ömür-gün yoldaşı, mənəvi dayağı idi. Eyni zamanda, o, dövlətimizə və xalqımıza layiqli rəhbər - Prezident İlham Əliyev kimi bir oğul böyüdən müqəddəs bir ana obrazıdır. Zərifə xanımın həyat yolu bizə öyrədir ki, əsl alim olmaq üçün təkcə zəka kifayət deyil; həm də böyük bir ürəyə və insan sevgisinə sahib olmaq lazımdır. Xatirəsi qəlbimizdə daim yaşayacaqdır.
Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin müəllimi Osman Azadoğlu