Təhsil 365 - Logo Mobile

Hava çirkliliyinin insan sağlamlığına təsiri

11702.05.2026 - 15:00
Hava çirkliliyinin insan sağlamlığına təsiri

Müasir dövrdə sənayeləşmə, nəqliyyat vasitələrinin sayının artması və urbanizasiyanın genişlənməsi nəticəsində hava çirkliliyi qlobal problemlərdən birinə çevrilmişdir. Təmiz hava insan həyatının davamı üçün ən vacib amillərdən biri olsa da, bir çox bölgələrdə havanın keyfiyyəti sürətlə pisləşir. Atmosferə buraxılan zərərli qazlar, toz hissəcikləri və kimyəvi maddələr həm ətraf mühitə, həm də insan sağlamlığına ciddi təhlükə yaradır. Bu səbəbdən hava çirkliliyinin insan orqanizminə təsirinin araşdırılması olduqca vacibdir

“Tehsil365” in araşdırmasına görə , hava çirkliliyi insan sağlamlığına çoxşaxəli və ciddi təsirlər göstərir. Bu təsirlər həm qısa müddətli, həm də uzun müddətli ola bilər və orqanizmin müxtəlif sistemlərinə mənfi şəkildə təsir edir. Ən çox zərər görən sistemlərdən biri tənəffüs sistemidir. Atmosferdə olan toz hissəcikləri (PM2.5 və PM10), karbonmonoksid, azot oksidləri və kükürd dioksid kimi zərərli maddələr nəfəsalma zamanı ağciyərlərə daxil olaraq onların fəaliyyətini zəiflədir. Bu isə bronxit, astma, allergik reaksiyalar və xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyi kimi problemlərin yaranmasına və ya kəskinləşməsinə səbəb olur. Xüsusilə uşaqların ağciyərləri tam inkişaf etmədiyi üçün onlar bu təsirlərə qarşı daha həssas edir

Hava çirkliliyi ürək-damar sisteminə də ciddi təsir göstərir. Zərərli hissəciklər qan dövranına daxil olaraq damarların daxili qatını zədələyir və iltihab proseslərini gücləndirir. Nəticədə damarların elastikliyi azalır, qan təzyiqi yüksəlir və ateroskleroz riski artır. Bu hallar isə infarkt, insult və digər ürək-damar xəstəliklərinin yaranma ehtimalını yüksəldir. Uzun müddət çirkli hava şəraitində yaşayan insanlarda bu xəstəliklərə daha tez-tez rast gəlinir.

Hava çirkliliyinin təsiri sinir sistemi üzərində də özünü göstərir. Aparılan elmi tədqiqatlar göstərir ki, zərərli maddələr beyin fəaliyyətinə mənfi təsir edərək yaddaşın zəifləməsinə, diqqətin azalmasına və zehni yorğunluğa səbəb ola bilər. Bəzi hallarda isə bu təsirlər depressiya, narahatlıq və digər psixoloji problemlərlə əlaqələndirilir. Xüsusilə uzun müddət yüksək səviyyədə hava çirkliliyinə məruz qalmaq insanın ümumi həyat keyfiyyətini aşağı salır.

Bununla yanaşı, hava çirkliliyi immun sisteminə də mənfi təsir göstərir. Zərərli maddələr orqanizmin müdafiə mexanizmlərini zəiflədir və nəticədə insan bədəni infeksiyalara qarşı daha həssas olur. Bu səbəbdən çirkli hava şəraitində yaşayan insanlar tez-tez soyuqdəymə, qrip və digər yoluxucu xəstəliklərə tutulurlar.

Digər mühüm məqamlardan biri də hava çirkliliyinin uşaqların inkişafına təsiridir. Çirkli hava uşaqlarda fiziki inkişafın ləngiməsinə, ağciyər tutumunun azalmasına və öyrənmə qabiliyyətinin zəifləməsinə səbəb ola bilər. Həmçinin hamilə qadınlar üçün də bu problem risklidir; hava çirkliliyi vaxtından əvvəl doğuşa və ya aşağı çəkili körpələrin dünyaya gəlməsinə səbəb ola bilər.

Eyni zamanda qeyd etmək lazımdır ki, hava çirkliliyinin təsiri təkcə fərdi səviyyədə deyil, ümumi ictimai sağlamlıq baxımından da böyük problemlər yaradır. Xəstəliklərin artması səhiyyə sisteminə əlavə yük gətirir, əmək qabiliyyətini azaldır və iqtisadi itkilərə səbəb olur. Bu isə problemin yalnız ekoloji deyil, həm də sosial və iqtisadi xarakter daşıdığını göstərir.

Zəhra Əliyeva

News Feed

Ürək xəstəlikləri riskini azaldan içki05.05.2026 - 16:56
Təhsil və parlament fəaliyyətində mühüm rol oynamış ziyalı: Aqiyə Həbib qızı Naxçıvanlı11.03.2026 - 04:36
Niyə bütün məktəblərdə təhlükəsizlik kameraları yoxdur? - Nazirlikdən AÇIQLAMA06.03.2026 - 18:45
Dünyanın ən böyük arxeoloji kəşfi: Tutanhamonun məzarı necə tapıldı?06.03.2026 - 17:20
Ovçu meşədə gəzərkən tapdı: Dəyəri qızıl ilə müqayisə olunur26.02.2026 - 16:30
Sabah hava necə olacaq? 29.01.2026 - 09:20
Bakıda tələbə faciəli şəkildə öldü16.12.2025 - 11:40
English opens doors: The Moderator of Teens Group by STEP highlights the importance of language skills and studying abroad09.12.2025 - 09:01
A teacher who made her students’ dreams come true: an inspiring step from Baliton village21.09.2025 - 08:40
Beynəlxalq Təhsil İcmalı - Sentyabr 202519.09.2025 - 16:20
Erkən yaşda xarici dil öyrənmənin faydaları17.09.2025 - 17:39
Çində təhsil alacaq BMU tələbələri Pekində09.09.2025 - 06:40
Məktəbəqədər uşaqların təbiətlə təmasda olması- açıq havada öyrənmənin faydaları05.09.2025 - 11:10
How accessible is entrepreneurship for students?04.09.2025 - 19:17
Winners of the "R.M. 90" programming contest awarded within the framework of the ICPC World Final04.09.2025 - 19:02
The role of industrial training in developing students’ practical skills04.09.2025 - 18:47
Employment opportunities for youth in the agricultural sector04.09.2025 - 18:32
The human brain produces enough energy to power a small light bulb04.09.2025 - 18:15
Azerbaijani cinema is represented with an Oscar-Nominated Film04.09.2025 - 18:00
Meeting with the German religious delegation at the State Committee04.09.2025 - 17:40
The benefits of temporary jobs for students04.09.2025 - 17:20
It was investigated that applicants engaged in sports have a strong memory02.09.2025 - 18:47
The historic al-Nuri Mosque in Mosul reopens after 8 years02.09.2025 - 18:28
Psychological support programs improved students’ performance02.09.2025 - 18:16
Research shows that students who maintain a regular sleep schedule are more productive02.09.2025 - 18:03
The anniversary of Uzeyir Hajibeyov, a great figure of Azerbaijani music has been celebrated02.09.2025 - 18:00
Festivals and exhibitions play an important role in personal development02.09.2025 - 17:45
Expansion of the dual education program through Azerbaijan–Germany cooperation02.09.2025 - 17:30
The main causes of aggression in adolescents and ways of prevention02.09.2025 - 17:15
University graduates’ entry into the job market30.08.2025 - 19:38
Shahmar Akbarzade – A distinguished figure of our national poetry30.08.2025 - 19:24
Which is better: a public university or a private university?30.08.2025 - 19:08
Promotion of vocational education and entrepreneurship30.08.2025 - 18:51
No one lives in these villages in Azerbaijan30.08.2025 - 18:36
Factors that weaken memory in children30.08.2025 - 18:18
How to cope with insomnia: 6 Tips30.08.2025 - 18:03
A documentary reflecting our national values was presented30.08.2025 - 17:47
The importance of internship programs30.08.2025 - 17:32
The next international achievement of AzTU’s Institute of Biomedical Engineering30.08.2025 - 17:17
Methods to memorize a large amount of information in a short time29.08.2025 - 19:52
The first ISO-certified school in India: Birla School at the pinnacle of education29.08.2025 - 19:36
Motivation and encouragement of students who excel in sports competitions29.08.2025 - 19:20
Forgetfulness in children29.08.2025 - 19:05
CUET increases women’s enrollment in universities, but additional support is needed29.08.2025 - 18:50
The Impact of music education in kindergartens on children’s development29.08.2025 - 18:30
TUSAŞ expressed its gratitude to two teams from AzTU29.08.2025 - 18:05
Health issues are prioritized in students’ exam preparation29.08.2025 - 17:45
Restoration work has begun on the historic “Madrasa” monument in Ordubad28.08.2025 - 19:36