Azərbaycanın müasir tarixinə nəzər saldıqda, dövlətçilik ənənələrinin möhkəmləndirilməsi və milli tərəqqinin əsasında dayanan ən mühüm amilin təhsil olduğunu görürük. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin xalqımız qarşısındakı ən böyük xidmətlərindən biri məhz Azərbaycan təhsilini milli və bəşəri dəyərlər işığında yenidən qurmasıdır. Bu gün bu uzaqgörən siyasət Prezident İlham Əliyev tərəfindən yeni dövrün tələblərinə uyğun olaraq uğurla davam etdirilir.
“Tehsil365” Ulu Öndər Heydər Əliyevin Azərbaycana rəhbərlik etdiyi illərdə təhsil tarixinə və bu sahənin müasir dövrdə inkişaf yoluna nəzər salır.
Heydər Əliyevin hələ sovet dövründə Azərbaycana rəhbərlik etdiyi illər təhsilimizin “qızıl dövrü” hesab olunur. Ulu Öndərin “Təhsil millətin gələcəyidir” fəlsəfəsi ölkədə yüksəkixtisaslı kadr potensialının formalaşdırılmasına xidmət edirdi. Bu yanaşma sonrakı onilliklər ərzində Azərbaycanın intellektual inkişafının əsasını təşkil etdi və müstəqillik illərində də aktuallığını itirmədi.
Xaricdə təhsil ənənəsi
1970-ci illərdən başlayaraq hər il yüzlərlə azərbaycanlı gənc SSRİ-nin nüfuzlu ali məktəblərinə göndərildi. Bu, gələcək müstəqil Azərbaycanın intellektual elitasının təməli idi. Heydər Əliyevin birbaşa diqqəti sayəsində 1969-1982-ci illərdə 15 mindən artıq azərbaycanlı gənc keçmiş ittifaqın aparıcı universitetlərində təhsil aldı. Həmin tələbələr sonralar müstəqil Azərbaycanın elm, təhsil, iqtisadiyyat və dövlət idarəçiliyi sahələrində aparıcı mövqelər tutdular.
Milli hərbi kadrların hazırlanması
Heydər Əliyevin uzaqgörən siyasətinin digər mühüm istiqaməti milli hərbi kadrların yetişdirilməsi idi. Cəmşid Naxçıvanski adına hərbi məktəbin yaradılması gələcək müstəqilliyimiz üçün atılan strateji addımlardan biri hesab olunur. Bu məktəb illər ərzində yüzlərlə peşəkar hərbi kadr hazırladı və Azərbaycan Ordusunun formalaşmasında mühüm rol oynadı.
Maddi-texniki bazanın yenilənməsi
Həmin illərdə respublikanın ən ucqar kəndlərində belə müasir məktəb binaları inşa edildi, ali təhsil müəssisələrinin şəbəkəsi genişləndirilib. 1972-ci ildə “Gənclərin ümumi orta təhsilə keçidini başa çatdırmaq və ümumtəhsil məktəbini daha da inkişaf etdirmək haqqında”, 1973-cü ildə isə “Kənd ümumtəhsil məktəblərinin iş şəraitini daha da yaxşılaşdırmaq haqqında” qərarlar qəbul edilib. Nəticədə orta məktəb şəbəkəsi genişlənib, təhsilin keyfiyyəti əhəmiyyətli dərəcədə yüksəlib. XX əsrin 70-ci illərinin birinci yarısında Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə 35 şəhər və 54 kənd tipli peşə məktəbi istifadəyə verilib. Beş yeni ali təhsil müəssisəsi açılıb, ali məktəb tələbələrinin sayı 70 mindən 100 minə qədər artıb. Bu dəyişikliklər Azərbaycan təhsilinin maddi-texniki bazasını ciddi şəkildə möhkəmləndirib.
Müstəqillik illəri: milli təhsil quruculuğu
1993-cü ildə xalqın təkidli tələbi ilə hakimiyyətə qayıdan Heydər Əliyev dağılmaqda olan təhsil sistemini xilas etdi. Müharibə, iqtisadi böhran və ərazi itkisi kimi ağır sınaqlar şəraitində belə təhsil prioritet sahə olaraq qaldı. 1998-ci ildə yaradılmış Dövlət Komissiyasının hazırladığı və 1999-cu ildə təsdiqlənmiş “Təhsil sahəsində İslahat Proqramı” bu sahədəki durğunluğu aradan qaldırdı və Azərbaycan təhsilinin dünya təhsil məkanına inteqrasiyasının əsasını qoydu. Ümumi orta təhsilin 11 illik sistemə keçidi, yeni qanunvericilik aktlarının hazırlanması və Avropa konvensiyalarına qoşulma bu dövrün ən mühüm nailiyyətləri sırasında idi.
Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi: modernləşmə və keyfiyyət mərhələsi
Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan təhsili bu gün ən dinamik inkişaf dövrünü yaşayır. Bu siyasətin mərkəzində “qara qızılın insan kapitalına çevrilməsi” ideyası dayanır. Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəyyənləşdirdiyi strateji xətti davam etdirən Prezident İlham Əliyev təhsili ölkənin dayanıqlı inkişafının əsas sütunlarından biri kimi görür.
İnfrastrukturun yenilənməsi
Son 20 ildə Azərbaycanda 3600-dən çox məktəb binası tikilib və ya əsaslı təmir olunub. Heydər Əliyev Fondunun “Yeniləşən Azərbaycana yeni məktəb” layihəsi bu prosesə misilsiz töhfələr verib. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə, o cümlədən Şuşa, Ağdam və Füzulidə ucaldılan ən müasir məktəb binaları təhsilin dirçəlişinin simvoluna çevrilib.
Beynəlxalq rəqabətlilik
Prezidentin müvafiq sərəncamları ilə təsdiq edilmiş gənclərin xarici ölkələrin nüfuzlu ali təhsil müəssisələrində təhsil almalarına dair dövlət proqramları sayəsində minlərlə gəncimiz dünyanın ən yaxşı universitetlərində biliklərə yiyələnir. Bu proqramlar Azərbaycanın insan kapitalını qlobal miqyasda gücləndirir və ölkəmizin beynəlxalq arenadakı rəqabət qabiliyyətini artırır.