“Əslində “başqaları nə deyər” düşüncəsi təkcə gənclərdə yox, bir çoxumuzda bu var”.
Bu fikirləri “Tehsil365” ə açıqlamasında psixoloq Helin Şadfar deyib.
Psixoloq bildirib ki, təkamül vaxtından, yəni mağara vaxtından bu yana biz daim olaraq bir qrupa aid olmaq, təsdiq olunmaq istəmişik, çünki bu bizə təhlükəsizlik hissi bağışlayır və əslində bu hiss mağara vaxtlarından bu yana bizimlə olmuş bir hissdir. Ancaq günü-gündən sivilizasiya olduğumuz üçün artıq bu hiss bizim potensialımızı, etmək istədiyimiz hər hansı bir şeyi məhdudlaşdıra bilir. Çünki günümüzdə artıq zəmanə dəyişdiyi üçün biraz fərqli yanaşırlar bu mövzuya. Yəni əvvəllər bu düşüncə sadəcə bir qrupa aid olmaq idisə indi bu birinin fikrindən asılı olmaq, irəli gedə bilmək zəiflik kimi görünə bilir insanların gözündə. Bu düşüncədən uzaqlaşmaq üçün ilk növbədə biz öz dəyərlərimizi, öz sərhədlərimizi çizməliyik ki, nəyi necə istəyirik, necə etməyə davam etməliyik kimi özümüzə bir siyahı çıxarmalıyıq, çünki öz dəyərlərini, öz sərhədlərini, özünün nə istədiyini bilməyən insanlar çox vaxt başqalarının fikrindən asılı ola bilirlər və ya başqalarıının, neqativ fikirləri, rəyləri bizə təsir göstərə bilir. Ona görə də birinci özümüzə inamı gücləndirməliyik, sonra isə artıq buna uyğun sərhədlər planlaşdırmalıyıq.
“İkinci isə mən rəy və tənqid arasındaki fərqi demək istərdim. Hamı hamıya fikir bildirə bilər və bu normaldır. Ancaq rəy bildirmək və irad bildirmək, bunlar ayrıdır. Məsələn, bu gün biri deyə bilər ki, bu gün geyindiyin geyim çox gözəldi və yaxud əksinə geyindiyin geyim bura uyğun deyil. Bunu qəbullanmaq lazımdır ki, həmin insan sənin geyimini bəyənməyə bilər. Hər kəs bizi bəyənəcək deyə bir şey yoxdur. Burada adam öz fikrini, rəyini bildirir. Ancaq biri də var ki, sizi təhqir edir, sizə irad bildirir. Çəkinizlə, görünüşünüzlə bağlı yumor adı altında lağa qoyaraq sizə fikir bildirirsə bu artıq rəy bildirməkdən çıxır. Burada siz öz sərhədinizi çizməlisiz.Bu normal bir şey deyil. Həmçinin birisi bizə neqativ fikir bildirdikdə bu maksimum bir neçə dəqiqə hətta saniyə çəkir və həyat o qədər sürətl və yoğun irəliləyir ki, sadəcə o saniyədə qalır o an və bitir gedir. Sonra insanlar öz həyatlarına, problemlərinə fokuslanır. Çünki hər kəsin bir həyatı, məşğuliyyəti və məsuliyyəti var. Yəni bu əgər bizim ağlımızda qalırsa bu bizlə bağlı problemdir. Bəlkə də, deyən adam bunu artıq unudub. Bu bir neçəsə saniyə çəkir və unudulub gedir.Amma bu bizim daim olaraq ağlımızda qalırsa, biz bunu problem halına gətirib böyüdürüksə bu artıq bizlə bağlı bir şeydir. Bunun üzərində təbii ki, işləmək lazımdır.
Onun sözlərinə görə, başqaları nə deyər düşüncəsinin əslində kökündə də biraz qorxu hissi yatır. Uğursuz olmaq, gülünc vəziyyətdə olmaq, başqalarından geri qalmaq əsasən də gənclər arasında hal-hazırda fomo hissi çox yayğındır. Bir yerlərə tələsmək, qaçmaq, daim olaraq tez alınsın, tez bitsin, tələsdiklərini düşünürlər. Həyat sanki keçib gedəcək və cavanlıqlarını yaşaya bilməyəcəklərini düşünürlər. Buna görə də, hər şeyə gecikirlər. Ailə qurmağa, təhsil almağa, səyahət etməyə və s. daim tələsirlər və buna görə də anın dadını çıxara bilmirlər. Bu da təbii ki, bu düşüncənin bir hissəsidir.
“Çox yayğın səbəblərdən biri isə, başqası universitetə daxil oldu mən ola bilmədim. Özümüzü başqasıyla müqayisə edirik. Halbuki hər kəsin öz potensialı var, individiual xüsusiyyətləri var və hər kəslə biz eyni ola bilmərik. Yəni hər şeyin və hər kəsin öz vaxtı və zamanı var, yeri var. Məsələn, bu il magistra girə bilməyən birisi, qəbul olanları görüb məyusluq hissi keçirə bilər, özünü müqayisə edə bilər. Bu normal haldır əslində. İnsani bir haldır. Amma buna görə motivasiyadan düşmək, buna görə artıq hazırlaşmamaq bu biraz da bizi arxaya sala bilir.
Psixoloq vurğulayıb ki, burada əksinə bu hal bizə motivasiya verməlidir. Yəni motivasiya yaratmaq üçün özümüzə bunları təbliğ edə bilərik ki, hər kəsi bilik bacarıqları eyni deyil, hər kəs universitetə girəcək deyə bir şey yoxdur və bu il girmədimsə bu o demək deyil ki, gələn dəfəki sınaqlarda bunu edə bilməyəsən kimi neqativ inancları yenisi ilə təzələmək və bunu özümüzə təbliğ etməliyik.
“Təbii ki, təkcə inanmaqla da iş getmir. Paralel olaraq da işləmək lazımdır. Yəni əgər çalışırıqsa imtahana, cəhd göstəririksə təbii ki, buna da inanmalıyıq ki, biz bunun bəhrəsini görə bilək. Amma sadəcə sırf robot kimi oxuyub, inanmamaq ki, onsuzda qəbul olmayacam, onsuzda ballar qalxacaq, onsuz da yenə məni kimsə qabağlıb keçəcək. Bu fikirlər və neqativ inanclar bizə təsir edir və biz bu ehtimalı yaratmış oluruq. Buna görə də həm pozitiv inanclı olmaq, həm də paralel olaraq çalışmaq ən gözəl addımlardan birisidir”-deyə Helin Şadfar qeyd edib.