Təhsil 365 - Logo Mobile

Hava çirkliliyinin insan sağlamlığına təsiri

10902.05.2026 - 15:00
Hava çirkliliyinin insan sağlamlığına təsiri

Müasir dövrdə sənayeləşmə, nəqliyyat vasitələrinin sayının artması və urbanizasiyanın genişlənməsi nəticəsində hava çirkliliyi qlobal problemlərdən birinə çevrilmişdir. Təmiz hava insan həyatının davamı üçün ən vacib amillərdən biri olsa da, bir çox bölgələrdə havanın keyfiyyəti sürətlə pisləşir. Atmosferə buraxılan zərərli qazlar, toz hissəcikləri və kimyəvi maddələr həm ətraf mühitə, həm də insan sağlamlığına ciddi təhlükə yaradır. Bu səbəbdən hava çirkliliyinin insan orqanizminə təsirinin araşdırılması olduqca vacibdir

“Tehsil365” in araşdırmasına görə , hava çirkliliyi insan sağlamlığına çoxşaxəli və ciddi təsirlər göstərir. Bu təsirlər həm qısa müddətli, həm də uzun müddətli ola bilər və orqanizmin müxtəlif sistemlərinə mənfi şəkildə təsir edir. Ən çox zərər görən sistemlərdən biri tənəffüs sistemidir. Atmosferdə olan toz hissəcikləri (PM2.5 və PM10), karbonmonoksid, azot oksidləri və kükürd dioksid kimi zərərli maddələr nəfəsalma zamanı ağciyərlərə daxil olaraq onların fəaliyyətini zəiflədir. Bu isə bronxit, astma, allergik reaksiyalar və xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyi kimi problemlərin yaranmasına və ya kəskinləşməsinə səbəb olur. Xüsusilə uşaqların ağciyərləri tam inkişaf etmədiyi üçün onlar bu təsirlərə qarşı daha həssas edir

Hava çirkliliyi ürək-damar sisteminə də ciddi təsir göstərir. Zərərli hissəciklər qan dövranına daxil olaraq damarların daxili qatını zədələyir və iltihab proseslərini gücləndirir. Nəticədə damarların elastikliyi azalır, qan təzyiqi yüksəlir və ateroskleroz riski artır. Bu hallar isə infarkt, insult və digər ürək-damar xəstəliklərinin yaranma ehtimalını yüksəldir. Uzun müddət çirkli hava şəraitində yaşayan insanlarda bu xəstəliklərə daha tez-tez rast gəlinir.

Hava çirkliliyinin təsiri sinir sistemi üzərində də özünü göstərir. Aparılan elmi tədqiqatlar göstərir ki, zərərli maddələr beyin fəaliyyətinə mənfi təsir edərək yaddaşın zəifləməsinə, diqqətin azalmasına və zehni yorğunluğa səbəb ola bilər. Bəzi hallarda isə bu təsirlər depressiya, narahatlıq və digər psixoloji problemlərlə əlaqələndirilir. Xüsusilə uzun müddət yüksək səviyyədə hava çirkliliyinə məruz qalmaq insanın ümumi həyat keyfiyyətini aşağı salır.

Bununla yanaşı, hava çirkliliyi immun sisteminə də mənfi təsir göstərir. Zərərli maddələr orqanizmin müdafiə mexanizmlərini zəiflədir və nəticədə insan bədəni infeksiyalara qarşı daha həssas olur. Bu səbəbdən çirkli hava şəraitində yaşayan insanlar tez-tez soyuqdəymə, qrip və digər yoluxucu xəstəliklərə tutulurlar.

Digər mühüm məqamlardan biri də hava çirkliliyinin uşaqların inkişafına təsiridir. Çirkli hava uşaqlarda fiziki inkişafın ləngiməsinə, ağciyər tutumunun azalmasına və öyrənmə qabiliyyətinin zəifləməsinə səbəb ola bilər. Həmçinin hamilə qadınlar üçün də bu problem risklidir; hava çirkliliyi vaxtından əvvəl doğuşa və ya aşağı çəkili körpələrin dünyaya gəlməsinə səbəb ola bilər.

Eyni zamanda qeyd etmək lazımdır ki, hava çirkliliyinin təsiri təkcə fərdi səviyyədə deyil, ümumi ictimai sağlamlıq baxımından da böyük problemlər yaradır. Xəstəliklərin artması səhiyyə sisteminə əlavə yük gətirir, əmək qabiliyyətini azaldır və iqtisadi itkilərə səbəb olur. Bu isə problemin yalnız ekoloji deyil, həm də sosial və iqtisadi xarakter daşıdığını göstərir.

Zəhra Əliyeva

Haber akışı

Şu anda haber akışın da haber yok...